A+ A A-

De geschiedenis van Eelde-Paterswolde

In 1139 wordt de naam Elde, een eerste naam voor Eelde, in een oorkonde genoemd. Daarna komt in documenten uit 1250 en 1275  de naam Elethe voor, in 1294 Elede. Eelde behoorde vroeger tot het dingspil (rechtsgebied) Noordenveld.

Vroege bewoners

Het is bekend, dat er vóór 1139 al sprake is van bewoning van onze omgeving. Een grafheuvel en veenterpen wijzen op vroege bewoning van dit gebied van zand en veen. Archeologisch onderzoek in het uitbreidingsplan Groote Veen aan de zuidoostzijde van het dorp heeft in 2010 aangetoond, dat er in de Bronstijd (2000 - 800 jaar voor Christus) reeds sprake is van bewoning. De bewoners waren vrij ontwikkeld, hielden vee, bewerkten het land, bakten potten, sponnen garen en kenden geweven kleding.

Eelde was niet aantrekkelijk voor de hunebedbouwers uit Scandinavië vanwege de lage ligging. Onze omgeving werd in de IJzertijd pas aantrekkelijk, nadat een lange periode van droogte de hoge streken onbewoonbaar maakte. Dit is ongeveer in de Romeinse periode. Dan vindt ook de zogenaamde Grote Volksverhuizing plaats. Urnen uit die tijd zijn gevonden in Eelderwolde.

Ontstaan van de naam Eelde

De eerste vaste bewoners van Eelde zijn de "kleikers", kolonisten uit de noordelijke kleilanden. Zij beginnen het gebied te ontwateren. Zij spreken Fries en geven hun woonplaatsen Friese namen. Zo heet de Drentse beek (de A) bij hen Ee. De waterleiding, die de kolonisten graven naar de Ee (Het Eelder Diep) heet Ee-lede, waaruit de naam Eelde is ontstaan.

Het oudste Eelde moeten we dus zoeken in de nabijheid van de lede. Alleen weet niemand, waar die was. Kolonisatie vond destijds plaats bij burchten. De lede kan de oude naam zijn van de Oosterloop, die bij de Waterburcht begint.

De (dorps)kerk

NH kerk thumbIn de oorkonde van 1139 neemt de kerk een centrale plaats in. Wanneer zij is gesticht, is niet bekend. De eerste tijd na de kerstening van ons gebied zal de bevolking van Eelde gekerkt hebben in de moederkerk van het dingspel, in Arlo (later Vries). Door een toename van de bevolking is in Eelde een eigen kapel gesticht, die in de loop der eeuwen is uitgegroeid tot de huidige stenen kerk.

Schulten en burgemeesters

Eelde was van 1206 tot 1811 de zetel van de Schulte, de hoogste bestuurlijke ambtenaar van het kerspel Eelde. In 1811 is de functie van Schulte vervangen door die van burgemeester.

Dorpen en gehuchten

Naast het hoofddorp komen in de gemeente Eelde ook andere dorpen en gehuchten voor. Zo staat in het Aardrijkskundig woordenboek der Nederlanden van A.J. van der Aa uit 1843: "Deze gemeente bevat het dorp Eelde, benevens de gehuchten Eelderwolde, Oosterbroek en Paterswolde." Later worden ook Schelfhorst en Zuideinde genoemd.

Na de Tweede Wereldoorlog zijn de dorpen Paterswolde en Eelde vergroeid tot het dubbeldorp Eelde-Paterswolde. De gehuchten Zuideinde en Schelfhorst zijn nauwelijks nog hiervan te onderscheiden. Eelderwolde bleef zichzelf al komen de bebouwingen van Eelderwolde en Paterswolde steeds dichter bij elkaar.

Vliegveld Eeldevliegveld eelde thumb

Op 18 augustus 1930 mag de gemeente Eelde beginnen met het inrichten van een vliegterrein op het Hakenkampsveld. Luchtvaartpionier Haijo Hindriks heeft burgemeester Legro en zijn raadsleden kunnen interesseren in de aanleg van het vliegveld. Op zaterdag 23 mei 1931 vindt de feestelijke opening van het gemeentelijk vliegterrein Eelde plaats, waarbij vele belangrijke personen uit de luchtvaart aanwezig zijn. Deze vliegwei is uitgegroeid tot het regionale vliegveld Groningen Airport Eelde met Europese betekenis.

landgoed-Vosbergen thumbDe landgoederengordel

Zeer bekend is de landgoederengordel langs en op de Tynaarlorug, een zandrug tussen Eelderdiep en Drentsche Aa, evenwijdig aan de Hondsrug. De bekendste havezaten, landgoederen, landhuizen en villa's zijn van zuidoost naar noordwest: Oosterbroek, Hooghullen, Vosbergen, De Duinen, Lemferdinge, Vennebroek, Friescheveen, De Braak, De Marsch en Westerbroek.

Komst van de Rijksluchtvaartschool

Zelden zal de komst van een instelling naar een gemeente zo veel gevolgen hebben gehad als de komst van de Rijksluchtvaartschool (RLS) naar Eelde in 1954. Een groot aantal gezinnen vanuit Brabant vestigt zich in Eelde. Om deze gezinnen te huisvesten worden de woonwijken Nieuwe Akkers (voor het personeel) en Oranjepolder (voor de directie en instructeurs) ontwikkeld. Ook moeten er meer voorzieningen komen zoals een beter rioleringstelsel, scholen, een sportzaal, uitbreiding van de begraafplaats en extra brandweervoorzieningen.

bloemencorso eelde thumbHet bloemencorso

Voor het ontstaan van het Bloemencorso Eelde gaan we terug naar het jaar 1955. Tijdens de traditionele Floralia-tentoonstelling in Ons Dorpshuis werd ook een film vertoond van het bloemencorso Aalsmeer. Dit was aanleiding om in 1956 met zo'n 100 personen naar Aalsmeer af te reizen om dat bloemencorso te aanschouwen. Men was zo enthousiast dat men tijdens een tussenstop bij Hoevelaken het idee opperde om in Eelde ook een bloemencorso te gaan organiseren. Eind van dat jaar werd een organisatiecomité geformeerd en de bevolking geïnformeerd. Het eerste Bloemencorso in Eelde werd gehouden op zaterdag 24 augustus 1957.

Het corso heeft zich daarna in een hoog tempo ontwikkeld en kan thans worden aangemerkt als een van de leidende bloemencorso's in Europa. Het Bloemencorso Eelde is een combinatie van kunst, cultuur, bloemen en entertainment. Een evenement voor jong en oud en trekt jaarlijks zo'n 90.000 bezoekers uit binnen- en buitenland.

distributiecentrum Eelde thumbDe bloemenveiling

In 1927 vindt in de stad Groningen de eerste bloemenveiling plaats. De initiatiefnemer is de Bloemistenkring Groningen en Omstreken. Als organisatievorm is gekozen voor een coöperatie, die de naam 't Noorden heeft gekregen. Vanwege ruimtegebrek verhuisde de bloemenveiling in 1977 naar Eelde.

In de jaren '90 is de bloemenveiling belangrijk uitgebreid en vernieuwd. Rond de eeuwwisseling fuseert Bloemenveiling 't Noorden met de coöperatieve bloemenveilingvereniging 'Flora'. Deze veilingorganisatie is inmiddels uitgegroeid tot het uit vijf Nederlandse veilingen bestaande FloraHolland dat marktleider is in de afzet van sierteeltproducten.

EeldeKlompenMuseum thumbMusea

In Eelde zijn drie officieel erkende musea gevestigd. Het zijn het uit Ol Eel ontstane Klompenmuseum Gebr. Wietzes, Museum voor figuratieve kunst De Buitenplaats en het Muziekinstrumentenmuseum Vosbergen.

Eelde-Paterswolde thumb
Het einde van de gemeente Eelde

In 1998 vindt in de provincie Drenthe een gemeentelijke herindeling plaats en wordt de zelfstandige gemeente Eelde op 31 december van dat jaar opgeheven. Samen met de gemeenten Zuidlaren en Vries vormen zij een nieuwe gemeente: de latere gemeente Tynaarlo. Bij deze gemeentelijke herindeling gaat een deel van Eelderwolde naar de gemeente Groningen.

 

Terug naar het overzicht

Bezoek het Historisch Centrum

Dinsdag

14.00 - 16.00 uur

Algemene informatie

Woensdag

14.00 - 16.00 uur

Algemene informatie en Fotoarchief

Bezoek op andere dagen en tijden is mogelijk op afspraak. Tel.: 050-3090874

In de periode juni t/m augustus gesloten.

Contactgegevens Ol Eel

Historisch Centrum Ol Eel

 

Bähler-Boermalaan 6

 facebook-icon        Facebook

9765 AP Paterswolde

Telefoon: 050-3090874

 googlemaps 32       Google Maps

Email: info@oleel.nl

NL35 RABO 0376 0835 57